ทำไมยุงดูดเลือดของคนที่มีโรคติดต่อ แล้วถึงไม่เอาเชื้อมาติดเรา
ยุงดูดเลือดจากคนที่มีโรคติดต่อแล้วไปกัดอีกคน ไม่ได้หมายความว่าจะนำเชื้อจากคนแรกไปติดคนต่อไปทุกโรค เพราะยุงไม่ได้ทำงานเหมือนเข็มฉีดยาที่ดูดเลือดแล้วนำเลือดเดิมไปฉีดเข้าอีกคน
เชื้อที่จะถูกยุงแพร่ต่อได้ ต้องสามารถ อยู่รอด เพิ่มจำนวน และเดินทางผ่านร่างกายของยุงไปถึงต่อมน้ำลาย ได้ก่อน เมื่อยุงกัดครั้งถัดไป เชื้อจึงจะออกมากับน้ำลายและเข้าสู่ร่างกายคนใหม่ได้
เวลายุงดูดเลือดเรา มันฉีดเลือดของคนก่อนเข้ามาหรือไม่
ไม่ใช่ เมื่อยุงกัดคน เลือดจะถูกดูดเข้าไปในระบบทางเดินอาหารของยุง ส่วนสิ่งที่ยุงปล่อยเข้าสู่ผิวหนังคือ
น้ำลายของยุง
น้ำลายช่วยให้ยุงดูดเลือดได้สะดวกขึ้น แต่ไม่ได้เป็นเลือดที่เหลือจากคนก่อนหน้า
นี่คือเหตุผลสำคัญที่ทำให้การถูกยุงกัดแตกต่างจากการใช้เข็มฉีดยาร่วมกันอย่างมาก
แล้วทำไมยุงถึงแพร่ไข้เลือดออกได้
เพราะไวรัสเดงกีสามารถผ่านขั้นตอนที่จำเป็นภายในตัวยุงได้
เมื่อยุงที่เหมาะสมดูดเลือดของคนที่มีไวรัสเดงกี เชื้อสามารถเข้าสู่ร่างกายยุง เพิ่มจำนวน และในที่สุดเดินทางไปยังต่อมน้ำลาย เมื่อยุงกัดคนอีกครั้ง เชื้อจึงสามารถออกมากับน้ำลายของยุงได้
กระบวนการนี้ไม่ได้เกิดทันที หลังยุงรับเชื้อเดงกีต้องมีช่วงเวลาที่เชื้อพัฒนาในตัวยุงก่อน โดย WHO ระบุว่าช่วงนี้มักอยู่ราว 8–12 วันภายใต้สภาพอุณหภูมิบางช่วง และอาจแตกต่างได้ตามปัจจัยแวดล้อมและตัวไวรัส
ทำไมยุงดูดเลือดถึงไม่แพร่ทุกโรคที่อยู่ในเลือด
นี่คือหัวใจของเรื่องนี้ เชื้อโรคที่จะใช้ยุงเป็นพาหะได้ ต้องสามารถผ่าน “ด่าน” หลายขั้น เช่น
อยู่รอดหลังเข้าสู่กระเพาะยุง
ผ่านผนังทางเดินอาหารของยุง
เพิ่มจำนวนหรือพัฒนาในตัวยุง
เดินทางไปถึงต่อมน้ำลาย
ยังสามารถติดเชื้อคนได้เมื่อยุงกัดครั้งถัดไป
CDC อธิบายว่า ยุงไม่ได้แพร่เชื้อโรคทุกชนิดที่มันดูดเข้าไป แต่แพร่ได้เฉพาะเชื้อที่สามารถเจริญหรือเพิ่มจำนวนภายในร่างกายยุงและไปถึงต่อมน้ำลายได้
แล้ว HIV ล่ะ ทำไมยุงกัดคนติด HIV แล้วไม่แพร่ต่อ
HIV เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของโรคที่ ยุงไม่แพร่ แม้ HIV สามารถติดต่อผ่านเลือดระหว่างคนได้ แต่เชื้อไม่สามารถดำรงวงจรที่จำเป็นภายในยุงเหมือนเชื้อไข้เลือดออกหรือมาลาเรีย และยุงก็ไม่ได้ฉีดเลือดของคนก่อนกลับเข้าไปในคนใหม่
CDC ระบุว่า HIV ไม่ติดต่อผ่านยุง เห็บ หรือแมลงดูดเลือดอื่น ๆ และ WHO ก็ระบุเช่นกันว่าไม่มีหลักฐานว่าการถูกยุงกัดทำให้ HIV ติดต่อจากคนหนึ่งไปสู่อีกคน
ถ้าในปากยุงมีเลือดติดอยู่นิดเดียวล่ะ
หลายคนสงสัยว่าถ้ายุงเพิ่งกัดคนหนึ่งมา แล้วมีเลือดติดอยู่บริเวณปาก จะเหมือนเข็มเปื้อนเลือดหรือไม่
ในทางการแพร่โรคตามธรรมชาติ ยุงไม่ได้ทำงานเหมือนเข็มฉีดยาที่เก็บเลือดไว้แล้วฉีดเลือดนั้นเข้าสู่คนถัดไป
กลไกสำคัญของโรคที่ยุงแพร่ได้คือ เชื้อเข้าไปพัฒนาในตัวยุง แล้วออกมากับน้ำลาย ไม่ใช่การถ่ายเลือดจากคนหนึ่งไปสู่อีกคนแบบตรง ๆ
โรคอะไรบ้างที่ยุงแพร่ได้
ยุงสามารถเป็นพาหะของเชื้อบางชนิดเท่านั้น ตัวอย่างโรคที่มีการแพร่ผ่านยุง ได้แก่
ไข้เลือดออก
มาลาเรีย
ชิคุนกุนยา
ซิกา
ไข้สมองอักเสบญี่ปุ่น
ไข้เหลือง
West Nile
แต่ก็ไม่ได้หมายความว่ายุงทุกชนิดจะแพร่โรคเหล่านี้ทั้งหมด เพราะยุงแต่ละชนิดมีความสามารถในการเป็นพาหะต่างกัน
ทำไมยุงบางชนิดแพร่โรค แต่บางชนิดแค่กัดเรา
ยุงมีหลายชนิด และความสามารถในการแพร่เชื้อแตกต่างกัน
ขึ้นอยู่กับทั้ง
ชนิดของยุง
ชนิดของเชื้อ
ปริมาณเชื้อที่ยุงได้รับ
อายุของยุง
อุณหภูมิและสภาพแวดล้อม
ดังนั้นคำว่า “มียุง” ไม่ได้แปลว่าทุกตัวมีเชื้อ และการถูกยุงกัดก็ไม่ได้หมายความว่าจะติดโรคทุกครั้ง
สรุป ทำไมยุงดูดเลือดคนป่วยแล้วไม่เอาเชื้อมาติดเราทุกโรค
คำตอบง่าย ๆ คือ ยุงไม่ได้เอาเลือดของคนก่อนมาฉีดให้เรา
เลือดที่ยุงดูดเข้าไปจะเข้าสู่ระบบทางเดินอาหาร ส่วนตอนกัดคนใหม่ ยุงปล่อยน้ำลายของตัวเอง
เชื้อที่จะติดมากับยุงได้ต้องสามารถอยู่รอดและพัฒนาในร่างกายยุงจนเดินทางไปถึงต่อมน้ำลายได้เสียก่อน
นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมยุงสามารถแพร่ไข้เลือดออกหรือมาลาเรียได้ แต่ไม่สามารถแพร่โรคที่ติดต่อทางเลือดทุกชนิด เช่น HIV ได้
ถึงยุงจะไม่แพร่ทุกโรค แต่ยุงในบ้านก็ไม่ควรมองข้าม
หากบ้านมี ยุงเยอะทุกวัน ยุงเพิ่มขึ้นหลังฝนตก หรือพบแหล่งน้ำขังและลูกน้ำรอบบ้าน ควรแก้ทั้งยุงตัวเต็มวัยและแหล่งเพาะพันธุ์ควบคู่กัน
ส่งรายละเอียดพื้นที่มาให้ Happy House ช่วยประเมินเบื้องต้นได้
แจ้งเพียง
ประเภทพื้นที่ + ขนาดโดยประมาณ + จุดที่ยุงเยอะ + มีสวนหรือน้ำขังหรือไม่
ทีมงานจะช่วยดูว่าควรเริ่มจากจัดการแหล่งเพาะพันธุ์หรือวางแผนกำจัดยุงให้เหมาะกับพื้นที่
สอบถาม / จองบริการกำจัดยุง
Line : @happycm
Web Site : https://www.happyhouse.co.th/
โทร : 065-648-8828
E-Mail : [email protected]
Facebook Page : HappyHouseCM
